نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی اهواز با تکیه بر ظرفیت منطقه آزاد و خودروهای اروندی
✍️ سید آرمان شیرمردی – عضو ائتلاف متخصصین، مورد حمایت جمعی از جامعه بزرگ دانشگاهیان اهواز
وضعیت حمل و نقل عمومی اهواز امروز
کیفیت حمل و نقل عمومی در هر کلانشهری یکی از شاخصهای اصلی توسعه یافتگی آن شهر به شمار میرود. مردم زمانی از خودروی شخصی خود دست میکشند که اتوبوسها و تاکسیهای شهری سر وقت حرکت کنند، زمان انتظار کوتاه باشد، سیستم تهویه مطبوع به خوبی کار کند و سفر برایشان ایمن و قابل اعتماد باشد. متأسفانه امروز در اهواز هم تعداد اتوبوس و تاکسی کافی نیست و هم ناوگان موجود به شدت فرسوده و از رده خارج است. این وضعیت نه تنها رفاه مردم را کاهش داده، بلکه شهروندان را ناگزیر به استفاده از خودروهای شخصی کرده است. نتیجه این اجبار، افزایش آلودگی هوا، رشد مصرف سوخت و بروز ترافیک سنگین و طاقتفرسا در سطح شهر است. من سالها در فضای دانشگاهی و اجتماعی درگیر این مسائل بودهام و به خوبی میدانم که یکی از اصلیترین ریشههای مشکلات امروز اهواز، نبود یک سیستم حمل و نقل عمومی کارآمد و به روز است.
ظرفیت منحصربهفرد منطقه آزاد و خودروهای اروندی برای استان خوزستان
خوزستان از مزیت قانونی و جغرافیایی بینظیر منطقه آزاد اروند برخوردار است. بر اساس قوانین این منطقه، شرکتهای حملونقل عمومی میتوانند خودروهای اروندی نو را با استاندارد روز دنیا، تشریفات گمرکی سادهتر و عوارض ترجیحی وارد کنند. نکته کلیدی این است که این خودروها میتوانند در کل استان خوزستان از جمله اهواز تردد نمایند. با توجه به گرمای بالای پنجاه درجه، گردوغبار مکرر و آلودگی صنایع، استفاده از خودروهای اروندی با سیستم تهویه مطبوع مناسب، بدنه مقاوم و مصرف سوخت بهینه، یک ضرورت انکارناپذیر برای حفظ سلامت و رفاه شهروندان است. همه شهرداریهای استان، به ویژه شهرداری اهواز، باید با تکیه بر این ظرفیت، ناوگان فرسوده را نوسازی کنند. خوزستان همچنین با داشتن «استاندار ویژه» که از اختیارات و قدرت چانهزنی بالایی برخوردار است، در بهترین موقعیت برای اجرای چنین طرحهای ملی قرار دارد.
راهکارهای عملی و قانونی برای اجرایی کردن این راهبرد:
۱- تشکیل کارگروه عالی اجرایی با حضور نمایندگان استانداری (استاندار ویژه خوزستان)، منطقه آزاد اروند، سازمان همیاری شهرداریها، جمعی از نمایندگان مجلس، وزارت کشور، وزارت صمت، گمرک، پلیس راهور، بانکهای عامل و صنایع بزرگ مستقر در استان (نفت، فولاد، پتروشیمی). مأموریت: رفع موانع حقوقی، مالی و اجرایی و ارائه برنامه زمانبندی شفاف.
۲- طراحی بسته مالی پایدار و ترکیبی از سه منبع: اعتبارات مسئولیت اجتماعی صنایع (به دستور رئیسجمهور در خوزستان هزینه شود)، عوارض آلایندگی صنایع به شهرداری، و تسهیلات بانکی با کارمزد توافقی.
۳- ثبت شرکت تخصصی شهرداری در منطقه آزاد اروند و واردات مستقیم اتوبوس، ون و تاکسی یورو ۴ یا بالاتر؛ این روش واسطه را حذف کرده و هزینه را کاهش میدهد.
۴- اولویت مناطق کمبرخوردار و حاشیهنشین در توزیع ناوگان جدید، همراه با سامانه هوشمند اطلاعرسانی لحظهای برای آگاهی شهروندان از زمان رسیدن هر اتوبوس.
تکمیل زنجیره خدمت رسانی با ایستگاههای استاندارد
ناوگان مدرن به تنهایی کافی نیست. برای ترغیب شهروندان به استفاده از حمل و نقل عمومی در گرمای طاقت فرسای اهواز، باید ایستگاههای اتوبوس و تاکسی نیز مطابق با استانداردهای روز دنیا طراحی و ساخته شوند. این ایستگاهها باید دارای سیستم تهویه مطبوع، سایهبان مقاوم در برابر تابش مستقیم خورشید، سکوهای ایمن برای سوار و پیاده شدن و صندلیهای کافی باشند. ایستگاههای اصلی همچنین باید به سیستم اطلاع رسانی لحظهای مجهز شوند که زمان دقیق رسیدن هر وسیله نقلیه را به مسافران نشان دهد. بدون این زیرساختها، حتی مدرنترین اتوبوسها نیز نمیتوانند تجربه سفری دلپذیر و عاری از آزار را برای مردم فراهم کنند. به همین دلیل برنامه نوسازی ناوگان باید همزمان با احداث یا بهسازی ایستگاههای عمومی پیش برود.
می توان نتیجه گرفت هیچ مانع قانونی یا مالی جدی سر راه نیست؛ ظرفیت منطقه آزاد، خودروهای اروندی و منابع تأمین مالی (صنایع، عوارض، بانک) وجود دارد. فقط ارادهی جمعی شورا، شهرداری و استانداری ویژه را میخواهد تا ظرف سه سال ناوگان فرسودهی اهواز به طور کامل نوسازی شود. دستاورد آن برای شهرداری، کاهش هزینه و افزایش درآمد پایدار، و برای مردم، هوای پاک، ترافیک روان، سفری استاندارد و باکیفیت خواهد بود.
